ពិភពហិរញ្ញវត្ថុ៖ ទិដ្ឋភាពសង្ខេប

1. ទីផ្សារហ៊ុន៖ កាន់កាប់ចំណែកមួយនៃ “នំ”

ទីផ្សារហ៊ុន គឺជាកន្លែងដែលភាគហ៊ុនរបស់ក្រុមហ៊ុនដែលបានចុះបញ្ជីជាសាធារណៈ ត្រូវបានទិញ និងលក់។

ពេលអ្នកទិញភាគហ៊ុន អ្នកក្លាយជាម្ចាស់កាន់កាប់ដោយផ្នែកនៃក្រុមហ៊ុន ហើយតម្លៃនៃការវិនិយោគរបស់អ្នកនឹងប្រែប្រួល តាមលទ្ធផលរបស់ក្រុមហ៊ុន និងអារម្មណ៍ទីផ្សារទូទៅ។

• ភាគហ៊ុន (Equity): ភាគហ៊ុនតំណាងឲ្យការកាន់កាប់ (equity) ក្នុងក្រុមហ៊ុនមួយ។
• ភាពប្រែប្រួល (Volatility): តម្លៃភាគហ៊ុនអាចប្រែប្រួលខ្លាំង ជាឥទ្ធិพลពីប្រាក់ចំណូលរបស់ក្រុមហ៊ុន ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច និងអារម្មណ៍វិនិយោគិន។
• ការវិនិយោគរយៈពេលវែង (Long-Term Investment): ភាគហ៊ុនជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការវិនិយោគរយៈពេលវែង ព្រោះក្រុមហ៊ុនអាចលូតលាស់ និងបង្កើនតម្លៃក្នុងរយៈពេលទៅមុខ។
• ភាគលាភ (Dividends): ក្រុមហ៊ុនខ្លះចែកចាយផ្នែកមួយនៃប្រាក់ចំណេញរបស់ខ្លួនទៅឲ្យម្ចាស់ភាគហ៊ុន ក្នុងទម្រង់ជាភាគលាភ។
• ផ្សារហ៊ុន (Stock Exchanges): ភាគហ៊ុនត្រូវបានជួញដូរនៅផ្សារផ្សេងៗ ដូចជា New York Stock Exchange (NYSE), NASDAQ និង London Stock Exchange (LSE)។
• សន្ទស្សន៍ភាគហ៊ុន (Stock Indices): សន្ទស្សន៍ភាគហ៊ុន ដូចជា S&P 500 និង Dow Jones Industrial Average តាមដានលទ្ធផលនៃក្រុមភាគហ៊ុនមួយ ដោយផ្តល់រូបភាពសង្ខេបអំពីសុខភាពទីផ្សារទូទៅ។

2. ទីផ្សារបំណុល (Bond Market): ខ្ចីឲ្យរដ្ឋាភិបាល និងសាជីវកម្ម

ទីផ្សារបំណុល គឺជាកន្លែងដែលមូលបត្របំណុលដែលចេញដោយរដ្ឋាភិបាល និងសាជីវកម្ម ត្រូវបានជួញដូរ។ នៅពេលអ្នកទិញបំណុល អ្នកកំពុងខ្ចីប្រាក់ឲ្យអ្នកចេញបំណុលជាក់ស្តែង ក្នុងការទទួលបានការប្រាក់ជាប្រចាំ និងការទូទាត់តម្លៃដើមនៅពេលដល់កាលកំណត់។

• ប្រាក់ចំណូលថេរ (Fixed Income): បំណុលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាមូលបត្រប្រាក់ចំណូលថេរ ព្រោះវាផ្តល់ចរន្តប្រាក់ចំណូលដែលអាចទស្សន៍ទាយបាន ក្នុងទម្រង់ការប្រាក់ជាប្រចាំ។
• អត្រាការប្រាក់ (Interest Rates): តម្លៃបំណុល និងអត្រាការប្រាក់មានទំនាក់ទំនងផ្ទុយគ្នា។ នៅពេលអត្រាការប្រាក់កើនឡើង តម្លៃបំណុលនឹងធ្លាក់ចុះ និងផ្ទុយទៅវិញ។
• ហានិភ័យឥណទាន (Credit Risk): ភាពអាចទុកចិត្តបានផ្នែកឥណទានរបស់អ្នកចេញបំណុល ប៉ះពាល់ដល់ទិន្នផល (yield) របស់បំណុល។ ជាធម្មតា បំណុលដែលចេញដោយរដ្ឋាភិបាលដែលមានចំណាត់ថ្នាក់ឥណទានរឹងមាំ នឹងផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងបំណុលដែលចេញដោយសាជីវកម្មដែលមានចំណាត់ថ្នាក់ឥណទានខ្សោយ។

3. ទីផ្សារទំនិញ (Commodities Market): ជួញដូរនូវរបស់ចាំបាច់

ទីផ្សារទំនិញ គឺជាកន្លែងដែលវត្ថុធាតុដើម និងផលិតផលកសិកម្មបឋម ត្រូវបានជួញដូរ។ ទំនិញទាំងនេះអាចបែងចែកជាទូទៅជា៖

• ទំនិញរឹង (Hard Commodities): ធនធានធម្មជាតិ ដូចជា មាស ប្រាក់ ប្រេង និងឧស្ម័នធម្មជាតិ។
• ទំនិញទន់ (Soft Commodities): ផលិតផលកសិកម្ម ដូចជា ស្រូវសាលី ពោត សណ្តែកសៀង កាហ្វេ និងស្ករ។

• តម្រូវការ និងការផ្គត់ផ្គង់ (Supply and Demand): តម្លៃទំនិញត្រូវបានប៉ះពាល់ខ្លាំងដោយតម្រូវការ និងការផ្គត់ផ្គង់ ដែលជាញឹកញាប់ត្រូវបានរុញច្រានដោយកត្តាដូចជា លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ ព្រឹត្តិការណ៍ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។
• ការការពារហានិភ័យ (Hedging): ក្រុមហ៊ុនជាញឹកញាប់ប្រើប្រាស់ទីផ្សារទំនិញ ដើម្បីការពារការប្រែប្រួលតម្លៃលើវត្ថុធាតុដើមដែលខ្លួនត្រូវការ។ ឧទាហរណ៍ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍អាចទិញ futures ប្រេង ដើម្បីការពារខ្លួនពីការចំណាយប្រេងឥន្ធនៈដែលកំពុងកើនឡើង។
• ការធ្វើពិពិធកម្ម (Diversification): ទំនិញអាចជាការបន្ថែមដ៏មានតម្លៃទៅក្នុងផលប័ត្រវិនិយោគដែលមានភាពពិពិធកម្ម ព្រោះជាញឹកញាប់វាមានការទាក់ទងទាបជាមួយភាគហ៊ុន និងមូលបត្របំណុល។
• ផ្សារទំនិញ (Commodity Exchanges): ទំនិញត្រូវបានជួញដូរនៅផ្សារដូចជា Chicago Mercantile Exchange (CME) និង Intercontinental Exchange (ICE)។
• Future ទំនិញ (Commodity Futures): កិច្ចសន្យា futures អនុញ្ញាតឲ្យអ្នកជួញដូរព្យាករណ៍ពីតម្លៃអនាគតរបស់ទំនិញមួយ។

4. ទីផ្សារសន្ទស្សន៍ (Indices Market): ការវាយតម្លៃលទ្ធផលទីផ្សារ

សន្ទស្សន៍ ដើរតួនាទីជាមាត្រដ្ឋាន (benchmark) ដើម្បីវាស់វែងលទ្ធផលទូទៅនៃទីផ្សារ ឬវិស័យមួយ។

សន្ទស្សន៍ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា stock market indices គឺជាកញ្ចប់ភាគហ៊ុនដែលតំណាងឲ្យទីផ្សារ ឬវិស័យជាក់លាក់។ វាផ្តល់រូបភាពសង្ខេបអំពីលទ្ធផលទូទៅនៃក្រុមភាគហ៊ុន និងជាញឹកញាប់ត្រូវបានប្រើជាមាត្រដ្ឋាន ដើម្បីវាស់វែងសុខភាពរបស់ទីផ្សារ ឬសេដ្ឋកិច្ចណាមួយ។

• មាត្រដ្ឋាន (Benchmark): សន្ទស្សន៍ ដើរតួនាទីជាមាត្រដ្ឋាន ដើម្បីវាស់វែងលទ្ធផលទូទៅនៃទីផ្សារ ឬវិស័យមួយ។ ឧទាហរណ៍ S&P 500 គឺជាមាត្រដ្ឋានសម្រាប់ទីផ្សារហ៊ុនសហរដ្ឋអាមេរិក ខណៈដែល FTSE 100 ជាមាត្រដ្ឋានសម្រាប់ទីផ្សារហ៊ុននៅចក្រភពអង់គ្លេស។
• សមាសភាព (Composition): សន្ទស្សន៍ជាធម្មតាត្រូវបានបង្កើតឡើងពីក្រុមភាគហ៊ុនដែលបានជ្រើសរើស ដែលបំពេញលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យមួយចំនួន ដូចជា ទំហំមូលធនតាមទីផ្សារ (market capitalization) សាច់ប្រាក់ងាយស្រួល (liquidity) ឬការតំណាងវិស័យ។
• ការគណនា (Calculation): តម្លៃសន្ទស្សន៍ ត្រូវបានគណនាដោយផ្អែកលើមធ្យមថ្លឹងទម្ងន់នៃតម្លៃភាគហ៊ុនដែលស្ថិតក្នុងសន្ទស្សន៍។
• ការជួញដូរ (Trading): អ្នកជួញដូរអាចព្យាករណ៍ទិសដៅរបស់សន្ទស្សន៍ ដោយការទិញ ឬលក់ index futures ឬ options។
• អារម្មណ៍ទីផ្សារ (Market Sentiment): ចលនារបស់សន្ទស្សន៍អាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីអារម្មណ៍ទូទៅរបស់ទីផ្សារ និងនិន្នាការសេដ្ឋកិច្ច។ សន្ទស្សន៍ដែលកំពុងកើនឡើង ជាទូទៅបង្ហាញពីភាពវិជ្ជមាន ខណៈសន្ទស្សន៍ដែលធ្លាក់ចុះអាចបង្ហាញពីភាពអស់សង្ឃឹម។

ឧទាហរណ៍សន្ទស្សន៍សំខាន់ៗ៖

• S&P 500: តាមដានលទ្ធផលនៃក្រុមហ៊ុនអាមេរិកធំៗចំនួន 500។
• Dow Jones Industrial Average (DJIA): តាមដានលទ្ធផលនៃក្រុមហ៊ុនធំៗចំនួន 30 ដែលជាក្រុមហ៊ុនសាធារណៈ និងមានមូលដ្ឋាននៅសហរដ្ឋអាមេរិក។
• NASDAQ Composite: ផ្តោតលើភាគហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យា និងរួមបញ្ចូលក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាដ៏ធំបំផុតមួយចំនួននៅលើពិភពលោក។
• FTSE 100: តាមដានក្រុមហ៊ុនធំៗចំនួន 100 ដែលបានចុះបញ្ជីនៅ London Stock Exchange។
• Nikkei 225: តាមដានលទ្ធផលនៃក្រុមហ៊ុនធំៗចំនួន 225 ដែលជាក្រុមហ៊ុនសាធារណៈនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន។
• DAX: តាមដានលទ្ធផលនៃក្រុមហ៊ុនអាល្លឺម៉ង់ធំៗចំនួន 40 ដែលជួញដូរនៅ Frankfurt Stock Exchange។

5. ទីផ្សារ Forex៖ ការផ្លាស់ប្តូររូបិយប័ណ្ណកម្រិតសកល

ទីផ្សារ Forex ដូចដែលយើងបានពិភាក្សាក្នុងមេរៀនមុន គឺជាទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុធំបំផុត និងមានសាច់ប្រាក់ងាយស្រួលបំផុតក្នុងពិភពលោក។ នៅទីនេះ រូបិយប័ណ្ណត្រូវបានជួញដូរជាប្រចាំ 24 ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ 5 ថ្ងៃក្នុងមួយសប្តាហ៍។

• គូរូបិយប័ណ្ណ (Currency Pairs): រូបិយប័ណ្ណត្រូវបានជួញដូរជាគូ ដូចជា EUR/USD (អឺរ៉ូធៀបនឹងប្រាក់ដុល្លារ អាមេរិក) ឬ GBP/JPY (ផោនអង់គ្លេសធៀបនឹងយ៉េនជប៉ុន)។
• ទីផ្សារមិនអាស្រ័យលើមជ្ឈមណ្ឌល (Decentralized Market): ខុសពីភាគហ៊ុន ឬ futures ដែលត្រូវបានជួញដូរនៅផ្សារដែលមានមជ្ឈមណ្ឌល Forex គឺជាទីផ្សារមិនអាស្រ័យលើមជ្ឈមណ្ឌល (decentralized) ដោយមិនមានទីតាំងកណ្ដាល។
• សាច់ប្រាក់ងាយស្រួលខ្ពស់ (High Liquidity): ទីផ្សារ Forex មានសាច់ប្រាក់ងាយស្រួលខ្ពស់ ដែលមានន័យថាតែងតែមានអ្នកទិញ និងអ្នកលក់អាចរកបាន ធ្វើឲ្យការចូល និងការចេញពីការជួញដូរងាយស្រួល។
• ភាពប្រែប្រួល (Volatility): ទីផ្សារ Forex ត្រូវបានគេស្គាល់ថាមានការប្រែប្រួលតម្លៃជាញឹកញាប់ ដែលបង្កើតឱកាសជួញដូរជាច្រើន។
• Leverage: អ្នកផ្តល់សេវា Forex ផ្តល់ leverage ដែលអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកជួញដូរគ្រប់គ្រងបញ្ជាទិញធំជាង ដោយប្រើប្រាស់ប្រាក់ដាក់តិចជាង។ ប៉ុន្តែ leverage ក៏អាចធ្វើឲ្យការខាតបង់កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ។

របៀបដែលទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុមានការភ្ជាប់ទាក់ទងគ្នា

ទោះបីជា ទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុផ្សេងៗគ្នានីមួយៗ មានលក្ខណៈពិសេសរៀងខ្លួន ក៏វាទាំងអស់ត្រូវបានភ្ជាប់ទាក់ទងគ្នាតាមរបៀបផ្សេងៗ។ ព្រឹត្តិការណ៍នៅក្នុងទីផ្សារមួយ អាចធ្វើឲ្យមានរលកឆ្លងទៅទីផ្សារផ្សេងៗ បង្កើតឱកាស និងហានិភ័យសម្រាប់អ្នកជួញដូរផងដែរ។

ឧទាហរណ៍៖

• ទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ច (Economic Data): សូចនាករសេដ្ឋកិច្ច ដូចជា កំណើន GDP អតិផរណា និងទិន្នន័យការងារ អាចប៉ះពាល់ទាំងទីផ្សារ Forex និងទីផ្សារហ៊ុន។
• អត្រាការប្រាក់ (Interest Rates): ការសម្រេចចិត្តរបស់ធនាគារកណ្តាលលើអត្រាការប្រាក់ អាចជះឥទ្ធិពលដល់តម្លៃរូបិយប័ណ្ណ និងតម្លៃបំណុល។
• ព្រឹត្តិការណ៍ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ (Geopolitical Events): ភាពមិនស្ថិរភាពផ្នែកនយោបាយ ឬជម្លោះ អាចបង្កឲ្យមានភាពប្រែប្រួលក្នុងទីផ្សារច្រើន រួមទាំង Forex ភាគហ៊ុន និងទំនិញ។

ការយល់ដឹងអំពីការភ្ជាប់ទាក់ទងទាំងនេះ គឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្រ្តជួញដូរដែលគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ តាមរយៈការតាមដានការវិវឌ្ឍន៍នៅក្នុងទីផ្សារផ្សេងៗ អ្នកអាចទទួលបានការយល់ដឹងមានតម្លៃ អំពីចលនាដែលអាចកើតមាននៅក្នុងទីផ្សារ Forex។